Co to jest centrum logistyczne i jakie są jego funkcje?

Rozwijające się obecnie centra logistyczne w Polsce zyskują na znaczeniu. Poszerzający się krąg wykonywanych usług wskazuje na popyt i zakres transportu, który można rozdzielić na wiele współpracujących ze sobą obszarów. W każdym z nich potrzebni są utalentowani specjaliści, posiadający zupełnie odmienne zestawy umiejętności.

Co to są centra logistyczne?

Centrum logistyczne to miejsce, gdzie przeprowadza się kompleksową obsługę zadań umożliwiających i ułatwiających transport towarów. Odpowiadając na pytanie, czym jest centrum logistyczne, należy wskazać na jego rolę jako zintegrowanego węzła łańcucha dostaw, w którym wykorzystuje się adekwatne technologie oraz zarządzanie procesami. Łączy infrastrukturę z wymaganiami rynku polegającymi na składowaniu, przemieszczaniu, komunikacji nadawca-odbiorca. Jest to priorytetowa opcja dla każdego, kto chce w jednym miejscu zaplanować dystrybucję od początku do końca. Centra logistyczne zajmują się m.in. planowaniem, organizowaniem, wypożyczaniem maszyn, montażem, przechowywaniem dóbr. Poszczególne placówki mają różny zasięg działania, przez co niektóre usługi mogą być bardziej wyspecjalizowane. Przykładowo lokalne centra będą się starać zoptymalizować transport do konkretnego miasta lub regionu, a krajowe mogą zaoferować profesjonalną obsługę drogą morską lub powietrzną. Za tym idą również takie aspekty jak usługi uzupełniające typu przechodzenie przez kontrole celne i właściwe oznaczanie towarów. W praktyce pytanie: „Centrum logistyczne – co to jest?” odnosi się więc do obiektu koordynującego wiele operacji jednocześnie – od magazynowania po dystrybucję. W tym kontekście centrum dystrybucyjne stanowi wyspecjalizowany element infrastruktury, skoncentrowany na sprawnym rozdziale towarów do odbiorców końcowych.

Podział pracy centrów logistycznych w łańcuchach dostaw jest uzasadniony wielopłaszczyznową efektywnością. Poprawnie zaplanowane i zorganizowanie transportu umożliwia przede wszystkim zaoszczędzanie czasu, pieniędzy, dobrania środków potrzebnych do osiągnięcia celu, tak by zachować bezpieczny i wygodny przewóz bez zbędnych utrudnień. Rozważając, co to są centra logistyczne, należy podkreślić ich funkcję integracyjną w zakresie przepływu towarów i informacji.

Funkcje centrum logistycznego

Logistycy rozróżniają 3 główne kategorie funkcjonowania centrów logistycznych. Nazywa się je funkcjami logistycznymi, pomocniczymi i dodatkowymi. Podzielone zostały według hierarchii potrzeb i składają się z wielu kluczowych lub opcjonalnych czynności. W tym ujęciu funkcje centrum logistycznego obejmują zarówno działania operacyjne, jak i wsparcie procesów zarządczych.

W skład funkcji logistycznej wchodzą:

• transport,
• magazynowanie,
• zarządzanie zapasami,
• zarządzanie zamówieniami,
• przeładunki na terminalu kontenerowym,
• pakowanie,
• kompletacja.

Jest to zbiór łączący elementy administracji, przewozu i mechanicznej obsługi transportu lub intermodalności środków transportu (ciężarówka > statek, samolot > pociąg itp.).

Funkcja pomocnicza – czynności okołotransportowe usprawniające komunikację lub przystosowanie się do panujących norm i zasad:

• spedycja,
• obsługa celna,
• ubezpieczenia,
• systemowy obrót zbiorczymi opakowaniami transportowymi wielokrotnego użytku,
• wynajem kontenerów, palet i innych opakowań transportowych,
• usługi informacyjne i informatyczne,
• promocja i marketing.

Dobrze przeprowadzona spedycja zapewnia obranie optymalnej trasy, pomijając większe miasta, by nie stwarzać w nich niepotrzebnych korków. Pozostałe usługi dobiera się wobec wymagań klientów, właściwości produktów lub prawa wewnętrznego i międzynarodowego. To właśnie w tym obszarze widoczne są funkcje centrów logistycznych związane z koordynacją i optymalizacją procesów.

Funkcja dodatkowa – usługi niemające wiele wspólnego z samym procesem przemieszczania towarów:

• techniczna obsługa pojazdów,
• sprzedaż paliw, olejów i akcesoriów,
• naprawa kontenerów i innych opakowań transportowych
• usługi hotelarskie,
• gastronomiczne,
• bankowe,
• księgowo-rachunkowe,
• telekomunikacyjne,
• parkingowe.

Czynności uzupełniające wykonuje się przy okazji wykonywania zlecenia. Związane są z formalnościami i eksploatacją.

Tak rozbudowany zakres działań centrum logistycznego pokazuje szerokie spektrum funkcji takich obiektów.

Jaka jest różnica między centrum logistycznym a magazynem?

Najprościej mówiąc, magazynem nazywamy miejsce do przechowania towaru. Jest to jedna z wielu jednostek działalności centrum logistycznych. W szerszej perspektywie magazyn może też być pakownią, sortownią, przeładownią i przestrzenią, w której się kompletuje produkty z różnych wysyłek. W magazynie pracują osoby odpowiedzialne za rozładunek, montaż i wprowadzanie danych do systemu o stanie towaru.

Centrum logistyczne to jest znacznie szersze i ogólniejsze pojęcie, w którym się planuje i koordynuje wszystkimi obszarami działania w procesie transportu. Choć te dwa pojęcia mogą się wydawać tożsame, to tak nie jest. Centrum implementuje czynności, a magazyn je wykonuje w ograniczonym zakresie.

Rodzaje centrów logistycznych

Placówki transportowe różnią się między sobą zadaniami i typami realizowanych zleceń. Z uwzględnieniem kilku cech rozpoznaje się centra logistyczne wg następujących kryteriów: integralność przestrzenna, zasięg działania, rodzaj transportu i branżowa specjalizacja.

Zastosowanie integralności przestrzennej daje 3 typy:

• skupiony – kompleks budynków nie jest podzielony na funkcje,
• modułowy (zadaniowy) – jak wyżej, ale z uwzględnieniem wykonywanych zadań,
• rozproszony – rozbity na więcej mniejszych siedzib podlegających jednemu systemowi zarządzania.

Zasięg działania wyszczególnia rodzaje:

• międzynarodowy,
• regionalny,
• lokalny.

Dokładny obszar działania może się mocno wahać w zależności od warunków ekonomicznych, społecznych i politycznych i lokalizacji głównej siedziby.

Rodzaj transportu dzielimy na:

• intermodalny, wykorzystujący więcej niż jeden środek transportu,
• nieintermodalny, który funkcjonuje w obrębie tylko jednego środka lokomocji.

Centra logistyczne mogą się specjalizować w wybranych przez siebie usługach lub wyborze kontrahentów. Do konkretnych usług zaliczamy:

• dystrybucję,
• magazynowanie z przewozem,
• pośredniczenie pomiędzy środkami transportu lub kilkoma państwami.

W zależności od specjalizacji centrum logistyczne może zdecydować, czy będzie realizować prośby od zleceniodawcy publicznego, dużej lub małej firmy, lub wszystkich.

Funkcje centrów logistycznych bywają skomplikowane. Nieraz będą nieuchwytne wobec prób przypisania ich do niektórych kategorii, co wskazuje na dynamikę i zakres branży. Rozwój technologiczny napędza maszyny wykorzystywane przy transportowaniu i magazynowaniu towarów. Ostatecznie usprawnienia umożliwiają płynną dystrybucję produktów z wielu branż. Jeśli chodzi o najnowocześniejsze centra logistyczne – analizując ich funkcje w praktyce, można zauważyć ich rosnącą złożoność wraz z rozwojem technologii i automatyzacji.